Nederland als voorbeeld voor de wereld

 

 

 

Een miljard mensen lijden dagelijks honger. Dat aantal lijkt alleen maar toe te nemen. Toch zijn Wout Dekker, bestuursvoorzitter van Nutreco, en Dirk Duijzer, directeur Coöperatie en Duurzaamheid bij Rabobank Nederland, optimistisch over voedselzekerheid.

 

Onze schappen liggen vol, maar wereldwijd is er een voedselprobleem.
Dekker: ‘Klopt. Tegenover de miljard mensen die honger lijden, heeft ongeveer eenzelfde aantal last van overgewicht. De spanning in de wereld neemt toe, grondstofprijzen stijgen en aan de burger in het Westen gaat het allemaal voorbij.’
Duijzer: ‘We zien wel wat er in de wereld gebeurt, maar dat oorlogen vaak om water en voedsel draaien, weten mensen meestal niet. Onlangs werd er bijvoorbeeld weer gevochten om de Golan op de grens tussen Israël en Syrië. Daar gaat het onder meer over de grote waterbronnen op de Golanhoogte.'

 

Wat kan Nederland doen?
Dekker: ‘Nederland is groot op agrarisch gebied. We behoren tot de top 3 in de wereld als het gaat om agrarische export. Onze kennis is enorm: wij hebben de beste boeren ter wereld en de Wageningen University staat wereldwijd zeer hoog aangeschreven.’
Duijzer: 'De agrarische sector in Nederland heeft al decennialang met discussies te maken. Over het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen, de intensieve veehouderij, overbemesting, genetische modificatie, dierziekten als BSE, varkenspest en de vogelgriep, noem maar op. In de praktijk heeft dat steeds geleid tot nieuwe, duurzame oplossingen. Dat heeft geweldig geholpen bij de export en kennisontwikkeling. Daardoor hebben we bedrijven die tot ’s werelds grootste en beste in hun sector behoren.’
Dekker: ‘De uitdaging waarvoor de wereld in 2050 staat, als het aantal inwoners is gestegen tot 9 miljard, is voor ons in Nederland niet nieuw. Vraagstukken over hoe om te gaan met schaarse beschikbare grond, duurzaam ondernemen en natuurbeheer spelen bij ons al lang. De lessen die wij geleerd hebben, kunnen we wereldwijd exploiteren.’

 

Duurzaamheid is het toverwoord in de voedselproblematiek?
Dekker: ‘Er komen niet alleen meer mensen, door de hogere levensstandaard gaan ze ook meer eiwitten als vlees en vis eten. In 2050 hebben we 70 procent meer voedsel nodig dan nu. Het Wereld Natuur Fonds wijst erop dat we nu al leven alsof we 1,3 planeten hebben. Onze wereldwijde footprint overschrijdt het herstelvermogen van de aarde met 30 procent. (De footprint is de ruimte die we per persoon innemen op aarde die wordt berekend op basis van levensstijl. Redactie.) We moeten dus én de voedselproductie verhogen én tegelijkertijd de footprint halveren. Dat kan alleen als de voedselketens verduurzamen. Gelukkig is dat besef er wereldwijd. Maatschappelijke organisaties die vroeger het conflict aangingen, zoeken nu de samenwerking op. Ik ben dan ook positief. Alleen de Nederlandse overheid blijft achter.’

 

De regering doet te weinig voorde agrarische sector?
Duijzer: ‘De agrarische sector is zeer belangrijk voor Nederland. De land- en tuinbouw is onze grootste exportsector, er zit een enorme kennisindustrie achter. Maar zonder boer is er in Nederland geen agrobusinessindustrie. Het aantal boeren neemt in rap tempo af. De overheid moet agrariërs stimuleren en ervoor zorgen dat ze eerlijk kunnen concurreren met hun collega’s in het buitenland. Dat gebeurt niet.’
Dekker: ‘Ook op het gebied van biodiversiteit doet de regering te weinig. Daar maak ik me zorgen over. De beste manier om in ontwikkelingslanden de natuur te behouden is om armoede te bestrijden. Eerst ging er nog 80 miljoen euro overheidsgeld naar de tropische regenwouden, nu niets meer.’

 

Het is nog niet gelukt om wereldwijd armoede en honger terug te dringen.
Dekker: ‘Ik denk dat de urgentie wereldwijd ontbrak. Nu is het besef er en de wil om duurzaam en efficiënt te produceren. Ook de belangstelling van de consument voor duurzaam geproduceerd voedsel groeit sterk. Dé oplossing is er niet, het gaat om een breed scala aan oplossingen. Biologische landbouw, lokale productie, streekgebonden seizoenproducten, maar ook intensievere productiemethodes kunnen bijdragen. Daarnaast zijn armoede en honger ook een verdelingsvraagstuk. Er is een heel palet aan duurzame oplossingen nodig.’
Duijzer: ‘Op het gebied van efficiency is een wereld te winnen. In de hele voedselketen wordt zo’n 40 procent verspild. Van graan dat wegrot omdat het niet goed opgeslagen is, tot producten die in de supermarkt over de datum zijn. Daarnaast zitten er enorme verschillen in productieopbrengst in bijvoorbeeld Nederland of een ontwikkelingsland. Door kennisoverdracht is veel te bereiken.’
Dekker: ‘Jullie als bank zijn daar volop mee bezig.’
Duijzer: ‘Klopt. De Rabobank Foundation helpt kleine boeren in ontwikkelingslanden om duurzaam te ondernemen. Rabobank International doet hetzelfde met grootzakelijke agrarische ondernemers.

Rabo Development participeert in banken in Afrika, Azië en Zuid-Amerika die de plattelandsbevolking en mkb'ers toegang bieden tot financiële dienstverlening. We zijn in de hele keten en op alle fronten actief.'

 

Duijzer: 'Ja. Het verhaal van de voedselvoorziening is het verhaal van de Rabobank. Zelfredzaamheid speelt daarin een cruciale rol. Je moet het probleem daar aanpakken waar de mensen wonen. Niet door eten te sturen of alleen geld te geven, maar door ze te helpen om op een duurzame manier in hun levensbehoefte te voorzien.'

Dekker: 'Overal in de wereld hoor je ook: geef ons bedrijven die de kennis en technologie hebben, zorg dat ze zich hier lokaal vestigen en hun ervaringen delen. Nederlandse ondernemers kunnen dat en doen dat.'

 

Dekker: 'Technologie en innovatie spelen een grote rol. Onze koeien bijvoorbeeld zijn olympische topsporters geworden: ze produceren veel meer melk dan vroeger en belasten het milieu ook nog eens minder. Traceringssystemen bevorderen de voedselveiligheid.'

 

Dekker: 'Hier geldt het aloude adagium: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Eet een dag in de week geen vlees, eet gevarieerd, gooi geen eten weg. Die gedragsverandering is aan de gang. Daarnaast moeten we kinderen veel meer gevoel geven en respect bijbrengen voor voedselproductie en natuur.'

Duijzer: 'Eens. Breng kinderen naar de natuur, maak van eten een vak op de basisschool. Kinderen eten nauwelijks sla, maar als ze zelf een salade kunnen maken met allerlei lekkere gezonde en biologische ingrediënten, zullen ze die met smaak opeten.'